Sân vườn Nhật Bản: những nguyên tắc tạo nên cái tĩnh
Nhiều người khi bắt đầu làm sân vườn thường nhét quá nhiều tiểu cảnh vào một khoảng sân nhỏ vì sợ trống trải, cuối cùng lại nhận về một không gian rối mắt. Làm vườn Nhật không phải là xếp thật nhiều đồ đạc hay cây cối đắt tiền lên đất, mà là tìm lại sự cân bằng và tĩnh lặng trong từng góc nhỏ. Tại Highland Koi Farm ở Pleiku, khi nhìn ngắm những hồ cá và tiểu cảnh quanh hồ, điều đọng lại bao giờ cũng là sự an yên thay vì sự phô trương.
Nội dung bài
Cái tĩnh đến từ đâu
Cái tĩnh trong một khu vườn Nhật không nằm ở sự im lặng tuyệt đối, mà nằm ở cách bố trí mọi thứ sao cho không tranh chấp tầm nhìn của người ngắm. Khi bước chân vào một sân vườn Nhật Bản chuẩn mực, tâm trí tự khắc chậm lại nhờ các đường nét được tiết chế tối đa, không có chi tiết thừa thãi hay màu sắc chói lắt. Muốn đạt được điều này ngay tại nhà, bạn hãy bắt đầu bằng việc dọn bớt các vật dụng trang trí rườm rà quanh khu vực định làm vườn.
Sự tĩnh lặng còn đến từ nhịp điệu tự nhiên của không gian, nơi không có sự can thiệp quá thô bạo của con người vào hình dáng của cây cối hay khối đá. Hãy để cây mọc tự nhiên theo hướng của nó thay vì uốn nắn quá gượng gạo, đồng thời giữ cho mặt nước trong hồ luôn phẳng lặng hoặc chỉ gợn nhẹ khi cá quẫy. Một chi tiết có thể làm ngay là bớt đi một nửa số tượng đá hay đèn đá đang bày trên cỏ để mắt có khoảng nghỉ.
Đá, nước và cây - ba thành phần cốt lõi
Đá, nước và cây xanh là ba nguyên liệu chính tạo nên linh hồn của mọi khu vườn Nhật Bản từ xưa đến nay. Đá đại diện cho những ngọn núi vững chãi và thời gian vĩnh cửu, nước là dòng suối mang lại sự sống, còn cây cối biểu trưng cho sự sinh sôi và đổi thay qua các mùa. Ba yếu tố này phải nương vào nhau chứ không đứng độc lập hay chọi nhau về hình khối.
Khi chọn đá cho vườn, hãy ưu tiên các viên đá có rêu phong hoặc đường vân tự nhiên, chôn một phần ba thân đá xuống đất để tạo cảm giác chúng đã ở đó từ hàng trăm năm. Nước trong hồ cá cần được duy trì hệ thống lọc ổn định để luôn trong, giúp phản chiếu bầu trời và cây lá xung quanh một cách rõ nét. Riêng với cây xanh, hãy chọn những loại ít rụng lá như tùng, trúc, thông hoặc các loại dương xỉ bản địa để giảm công vệ sinh mặt nước.
Khoảng trống cũng là một thành phần
Trong nghệ thuật tạo vườn của người Nhật, khoảng trống không có nghĩa là khoảng đất thừa cần phải lấp đầy, mà chính là khoảng không gian thở cho toàn bộ khu vườn. Một bãi sỏi rải phẳng lặng không trồng gì cả, hay một bức tường trống làm phông nền cho bóng cây đổ xuống lại chính là điểm đắt giá nhất của khu vườn. Khoảng trống giúp con người khi nhìn vào có chỗ để thả lỏng suy nghĩ thay vì bị nhồi nhét thông tin thị giác liên tục.
Nếu sân nhà bạn quá nhỏ, đừng cố nhét thêm một khóm hoa hay một hòn hòn non bộ nữa mà hãy chừa lại một khoảng sân lát đá hoặc rải sỏi trơn. Việc này không chỉ giúp lối đi thoáng đãng hơn mà còn làm nổi bật những góc chính như hồ cá hay khóm cây trung tâm. Một việc đơn giản bạn có thể làm ngay chiều nay là dọn sạch một góc sân, chỉ để lại một khoảng trống nhỏ và đặt một phiến đá phẳng ở đó để cảm nhận sự khác biệt.
Vườn Nhật kết hợp hồ Koi
Hồ cá Koi và sân vườn Nhật Bản vốn sinh ra là để dành cho nhau, giống như hình với bóng không thể tách rời trong các thiết kế truyền thống. Một hồ Koi đẹp không chỉ là nơi chứa nước nuôi cá mà phải là tấm gương phản chiếu cảnh quan xung quanh, với bờ hồ được viền đá tự nhiên thay vì đổ bê tông cứng nhắc. Những chú Koi với màu sắc rực rỡ bơi lội thong thả chính là điểm nhấn chuyển động sống động nhất giữa khung cảnh tĩnh lặng của cỏ cây.
Khi làm hồ Koi kết hợp vườn Nhật, cần chú ý giấu các thiết bị kỹ thuật như máy bơm, ống hút mặt hay hộp lọc vào sau các hòn đá lớn hoặc khóm cây rậm. Tại bên hồ của nhà cá ở Pleiku, chúng tôi luôn lưu ý người chơi phải tính toán kỹ đường đi của nước và hệ thống lọc từ đầu để sau này không phải đập phá sửa chữa làm ảnh hưởng đến cảnh quan chung. Hãy bố trí một góc ngồi ngắm cá sát mặt nước, có mái che nhẹ để bạn có thể thảnh thơi uống trà mỗi sáng.
Hợp khí hậu Việt Nam tới đâu
Nhiều người lo ngại phong cách sân vườn Nhật Bản sẽ khó duy trì ở khí hậu nhiệt đới gió mùa nắng mưa thất thường của Việt Nam. Thực tế, nếu chọn đúng loại cây bản địa có sức sống bền bỉ và thiết kế hệ thống thoát nước tốt, khu vườn vẫn xanh tốt quanh năm mà không mất đi tinh thần nguyên bản. Khí hậu Tây Nguyên với mùa mưa dài và nắng gắt mùa khô đòi hỏi người làm vườn phải chú ý đến độ dốc thoát nước của nền sân và chọn giống cây chịu hạn tốt.
Thay vì dùng các loài cây ôn đới dễ chết khi gặp nắng gắt, hãy thay thế bằng các loại cây có hình dáng tương tự nhưng quen thuộc với đất trời Việt Nam như tùng la hán, trà xanh hay các loại tre trúc lùn. Về phần hồ cá, cần đảm bảo hệ thống lọc đủ công suất để đối phó với rêu tảo phát triển mạnh vào mùa nắng nóng. Bạn có thể bắt đầu bằng việc quan sát hướng nắng và hướng gió tại khu vườn nhà mình trong một tuần trước khi quyết định đặt đá hay thả cá.
Lời cuối
Làm một góc sân vườn Nhật Bản kết hợp hồ Koi là hành trình kiên nhẫn chăm chút từng viên đá, ngọn cỏ để tìm lại sự thư thái sau những giờ bận rộn. Nếu bạn cần trao đổi thêm về cách bố trí không gian hoặc chọn những chú Koi Nhật phù hợp cho hồ nhà mình, cứ liên hệ qua Zalo 0984 611 688 để bên hồ hỗ trợ thêm nhé.